รัฐบาลทหารเมียนมาเตรียมส่งนักการทูตอาวุโสของกระทรวงการต่างประเทศ เข้าร่วมการประชุมระดับผู้นำอาเซียนในสัปดาห์หน้าใน สปป.ลาว ถือเป็นครั้งแรกในรอบ 4 ปี ส่งสัญญาณประนีประนอม ช่วงที่รัฐบาลทหารแสวงหาการสนับสนุนจากอาเซียนในสถานการณ์ที่การสู้รบกับกลุ่มชาติพันธุ์ติดอาวุธและฝ่ายต่อต้านการรัฐประหารรุนแรงขึ้น

วันที่ 3 ตุลาคม 2024 นิกเคอิ เอเชีย (Nikkei Asia) รายงานว่า รัฐบาลทหารเมียนมาจะส่งเจ้าหน้าที่ระดับสูงของกระทรวงการต่างประเทศเข้าร่วมการประชุมสุดยอดอาเซียนในสัปดาห์หน้าในเวียงจันทน์ สปป.ลาวเป็นเจ้าภาพ นับเป็นการขอเข้าร่วมการประชุมครั้งแรกนับตั้งแต่การรัฐประหาร และเกิดขึ้นในช่วงที่รัฐบาลทหารต้องการการสนับสนุนจากอาเซียน หลังจากที่รัฐบาลทหารห้ามผู้แทนระดับสูงเข้าร่วมประชุมในทางปฏิบัติ  ซึ่งคาดว่าสมาชิกอาเซียนจะตกลงตามที่รัฐบาลทหารร้องขอ

ออง จอ โม (Aung Kyaw Moe) ปลัดกระทรวงการต่างประเทศเมียนมา จะถูกส่งไปร่วมการประชุมระดับผู้นำอาเซียนที่เวียงจันทน์ ซึ่งจะเริ่มขึ้นในวันที่ 9 ตุลาคมนี้ หลังจากนายโมเข้าร่วมการประชุมระดับรัฐมนตรีต่างประเทศอาเซียนเมื่อเดือนกรกฎาคมที่ผ่านมา

ความเคลื่อนไหวดังกล่าว จะนับเป็นครั้งแรกในรอบ 4 ปีที่เมียนมา หนึ่งใน 10 ประเทศสมาชิกอาเซียน เข้าร่วมการประชุมสุดยอดอาเซียนตามปกติ หลังจากการเข้ายึดอำนาจของกองทัพเมื่อเดือนกุมภาพันธ์ 2021 อาเซียนได้จำกัดการมีส่วนร่วมของเมียนมาในการประชุมสำคัญ โดยอนุญาตให้เฉพาะผู้แทนที่ไม่เกี่ยวข้องกับการเมืองเข้าร่วม ซึ่งหมายถึง ผู้นำระดับสูงและสมาชิกคณะรัฐมนตรีถูกกันออกจากการประชุม รัฐบาลทหารจึงข้ามกิจกรรมเหล่านี้ไปโดยสิ้นเชิงเพื่อเป็นการประท้วง

ทั้งนี้ พล.อ.อาวุโสมิน อ่อง ลาย หัวหน้าสภาบริหารแห่งรัฐเมียนมา หรือ State Administration Council (SAC)  เข้าร่วมการประชุมผู้นำอาเซียนวาระพิเศษในเดือนเมษายน เมื่อ ปี 2021 ที่อินโดนีเซีย ซึ่งอาเซียนได้บรรลุฉันทามติ 5 ข้อในการแก้ไขวิกฤตเมียนมา โดยเรียกร้องให้ยุติความรุนแรงในทันที แต่กลับมีความคืบหน้าเพียงเล็กน้อย หากตัวแทนของรัฐบาลเข้าร่วมการประชุมสุดยอดที่จะถึงนี้ วาระการประชุมอาจรวมถึงความคืบหน้าของเมียนมาในการปฏิบัติตามฉันทามติดังกล่าวด้วย

รายงานระบุอีกว่า จะสังเกตเห็นได้ว่าในปีนี้ เมียนมามีส่วนร่วมมากขึ้นในการประชุมอาเซียนครั้งสำคัญภายใต้การเป็นประธานของลาว ซึ่งแสดงท่าทีปรองดองต่อผู้นำกองทัพ ไม่ว่าจะเป็นการเข้าร่วมการประชุมรัฐมนตรีต่างประเทศและรัฐมนตรีกลาโหมเป็นครั้งแรกในรอบ 3 และ 2 ปี ตามลำดับ แม้ว่าจะเป็นเจ้าหน้าที่ระดับล่างเข้าร่วมก็ตาม

รัฐบาลทหารเปิดกว้างมากขึ้นในการประนีประนอมกับกลุ่มประเทศอาเซียน เนื่องจากความขัดแย้งที่ขยายตัวขึ้นกับกลุ่มชาติพันธุ์ติดอาวุธและกองกำลังฝ่ายต่อต้านการรัฐประหาร หรือ People’s Defence Force (PDF) เกิดปัญหาการค้าและความมั่นคง ส่งผลให้เศรษฐกิจของเมียนมาปั่นป่วนมากขึ้น และจึงผลักดันให้เมียนมาต้องแสวงหาการสนับสนุนจากต่างประเทศ แต่เนื่องจากความแตกแยกภายในอาเซียนเองในการจัดการกับรัฐบาลทหารเมียนมา จึงยังไม่ชัดเจนว่าสมาชิกอาเซียนจะมีความเห็นตรงกันเกี่ยวกับการเข้าร่วมการประชุมสุดยอดในอนาคตของรัฐบาลทหารหรือไม่

ด้านชิเงรุ อิชิบะ นายกรัฐมนตรีญี่ปุ่นคนใหม่จะเป็นผู้แทนของญี่ปุ่นเข้าร่วมประชุมอาเซียนซัมมิต ซึ่งไม่ยอมรับรัฐบาลทหารเมียนมา โดยนายอิชิบะจะไม่แต่งตั้งเอกอัครราชทูตคนใหม่ประจำเมียนมา หลังจากทูตคนก่อนหน้าออกจากประจำการเมื่อสัปดาห์ที่แล้ว ถือเป็นการลดระดับความสัมพันธ์ทางการทูตกับเมียนมาลง

ข้อมูล/ภาพ : ประชาชาติธุรกิจ