ศาลรัฐธรรมนูญนัดประชุมวันที่ 18 มีนาคม 2569 เวลา 09.30 น. เพื่อพิจารณาว่าจะ “รับหรือไม่รับ” คำร้องจากผู้ตรวจการแผ่นดิน กรณีการใช้บาร์โค้ดและคิวอาร์โค้ดบนบัตรเลือกตั้ง ในการเลือกตั้งวันที่ 8 ก.พ. 2569 โดยมีข้อกังวลว่าอาจกระทบหลักการเลือกตั้งโดยลับตามรัฐธรรมนูญ มาตรา 83 และ 85 การพิจารณาครั้งนี้ถูกจับตาอย่างใกล้ชิด เนื่องจากอาจส่งผลต่อความชอบธรรมของกระบวนการเลือกตั้งและมาตรฐานการจัดการเลือกตั้งในอนาคต

ปมบาร์โค้ด-คิวอาร์โค้ด ส่อกระทบสิทธิเลือกตั้ง

คำร้องดังกล่าวมีที่มาจากประชาชนที่ยื่นผ่านผู้ตรวจการแผ่นดิน โดยตั้งข้อสังเกตว่าการพิมพ์บาร์โค้ดและคิวอาร์โค้ดบนบัตรเลือกตั้ง อาจเปิดช่องให้สามารถตรวจสอบย้อนหลังได้ว่า ผู้มีสิทธิเลือกตั้งลงคะแนนให้กับผู้สมัครหรือพรรคการเมืองใด

ประเด็นนี้ถูกมองว่าอาจขัดต่อหลัก “การเลือกตั้งโดยลับ” ซึ่งเป็นหลักการสำคัญของระบอบประชาธิปไตย เนื่องจากสิทธิในการลงคะแนนเสียงต้องปราศจากการติดตามหรือการเปิดเผยตัวตนของผู้เลือกตั้ง เพื่อคุ้มครองเสรีภาพทางการเมืองของประชาชน

ศาลฯ ชั่งน้ำหนัก รับหรือไม่รับคำร้อง

สำหรับแนวทางการพิจารณาของศาลรัฐธรรมนูญในครั้งนี้ มีความเป็นไปได้ 2 แนวทางหลัก โดยหากศาลมีมติ “ไม่รับคำร้อง” จะเท่ากับว่ากระบวนการเลือกตั้งที่ผ่านมา ถือว่าชอบด้วยรัฐธรรมนูญ และประเด็นข้อโต้แย้งจะสิ้นสุดลง

ในทางกลับกัน หากศาลมีมติ “รับคำร้องไว้พิจารณา” จะเข้าสู่กระบวนการไต่สวน โดยเปิดโอกาสให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องชี้แจงข้อเท็จจริงและข้อกฎหมายภายในระยะเวลา 15 วัน ซึ่งอาจนำไปสู่การวินิจฉัยที่มีผลกระทบในวงกว้าง

จับตาผลวินิจฉัย สะเทือนมาตรฐานเลือกตั้งไทย

การพิจารณาคดีนี้ถูกมองว่าเป็นกรณีสำคัญที่อาจกำหนดแนวทางการใช้เทคโนโลยีในกระบวนการเลือกตั้งไทยในอนาคต โดยเฉพาะการสร้างสมดุลระหว่างความโปร่งใสกับการคุ้มครองความลับของผู้มีสิทธิเลือกตั้ง

ขณะเดียวกัน บรรยากาศที่ศาลรัฐธรรมนูญมีสื่อมวลชนจำนวนมากเฝ้าติดตามการประชุม สะท้อนถึงความสนใจของสังคมต่อประเด็นดังกล่าว โดยหลังการประชุม ศาลจะเผยแพร่มติผ่านเอกสารข่าวอย่างเป็นทางการให้สาธารณชนรับทราบ