กรมควบคุมมลพิษ (คพ.) ออกแถลงการณ์ตอบโต้ผลสำรวจของคณะกรรมการร่วมภาคเอกชน 3 สถาบัน หรือ กกร. หลังถูกระบุว่าเป็นหน่วยงานที่มีการเรียกรับสินบนสูงสุด โดยยืนยันพร้อมรับการตรวจสอบทุกกรณี หากพบเจ้าหน้าที่กระทำผิดจะดำเนินการทางวินัยอย่างเด็ดขาด ขณะเดียวกันชี้ว่าผลสำรวจดังกล่าวเป็นข้อมูลเชิงการรับรู้ (Perception) และมีข้อจำกัดด้านระเบียบวิธีวิจัยหลายประเด็น จึงไม่ควรนำมาใช้สะท้อนภาพรวมการทุจริตของประเทศหรือชี้เฉพาะหน่วยงานใดหน่วยงานหนึ่ง

คพ.เปิดหนังสือถึง กกร. ขอข้อมูลวิจัยตรวจสอบข้อเท็จจริง

วันที่ 25 พฤษภาคม 2569 นายสุรินทร์ วรกิจธำรง อธิบดีกรมควบคุมมลพิษ แถลงชี้แจงกรณีผลสำรวจความคิดเห็นภาคเอกชนของ กกร. ระบุว่า คพ. เป็นหน่วยงานที่มีการเรียกรับสินบนสูงสุด โดยมีตัวเลขเฉลี่ย 102,160 บาทต่อครั้ง ซึ่งสร้างแรงสั่นสะเทือนต่อภาพลักษณ์ของหน่วยงาน

นายสุรินทร์เปิดเผยว่า หลังทราบผลสำรวจ คพ.ได้เรียกประชุมผู้บริหารทั่วประเทศทันที และมีหนังสือเปิดผนึกถึง กกร. ตั้งแต่วันที่ 15 พฤษภาคมที่ผ่านมา เพื่อขอคำชี้แจงเกี่ยวกับที่มาของข้อมูล วิธีการสำรวจ และหลักฐานที่เกี่ยวข้อง ภายในระยะเวลา 7 วัน เพื่อให้สามารถตรวจสอบได้ว่ามีเจ้าหน้าที่ของ คพ. เข้าไปเกี่ยวข้องกับการทุจริตจริงหรือไม่

ต่อมาเมื่อวันที่ 22 พฤษภาคม กกร.ได้ส่งเอกสารชี้แจงกลับมายัง คพ. ประกอบด้วยรายละเอียดหลักการสำรวจ ระเบียบวิธีวิจัย ตัวอย่างแบบสอบถาม และเอกสารประกอบการแถลงข่าว ซึ่ง คพ. นำมาพิจารณาอย่างละเอียดก่อนออกมาชี้แจงต่อสาธารณะ

ยืนยันพร้อมตรวจสอบทุจริต แต่ต้องอยู่บนข้อเท็จจริงรอบด้าน

อธิบดีกรมควบคุมมลพิษระบุว่า คพ. ไม่ได้ปฏิเสธการตรวจสอบเรื่องคอร์รัปชัน ตรงกันข้าม หน่วยงานพร้อมให้ตรวจสอบอย่างเต็มที่ เพราะปัญหาทุจริตส่งผลกระทบต่อเศรษฐกิจ การลงทุน และความเชื่อมั่นของประชาชน

พร้อมกันนี้ คพ. ยังได้แต่งตั้งคณะทำงานทบทวนมาตรการป้องกันการทุจริตในทุกขั้นตอนของการปฏิบัติราชการ รวมถึงออกหนังสือกำชับเจ้าหน้าที่ทุกระดับให้ปฏิบัติหน้าที่ด้วยความซื่อสัตย์ โปร่งใส และตรวจสอบได้ หากพบการกระทำผิดจะดำเนินการทางวินัยโดยไม่มีข้อยกเว้น

นอกจากนี้ คพ. ยังเข้าร่วมประชุมกับหน่วยงานในสังกัดกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ภายใต้การนำของ นางรวีวรรณ ภูริเดช ปลัดกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม เพื่อกำหนดแนวทางป้องกันและปราบปรามการทุจริตอย่างเป็นระบบในระยะยาว

ชี้จุดเสี่ยงทุจริตอยู่ในขั้นตอนบังคับใช้กฎหมาย

จากการทบทวนภารกิจภายใน คพ. ระบุว่า กระบวนการตรวจสอบและบังคับใช้กฎหมายกับแหล่งกำเนิดมลพิษ ถือเป็นจุดที่มีความเสี่ยงต่อการทุจริตด้านการใช้อำนาจหน้าที่มากที่สุด เนื่องจากเกี่ยวข้องกับการตรวจประเมินและการดำเนินคดีตามกฎหมายสิ่งแวดล้อม

ที่ผ่านมา คพ. ได้ร่วมมือกับสำนักงาน ป.ป.ท. นำระบบบริหารจัดการความเสี่ยงการทุจริต หรือ CRMS มาใช้จริงในองค์กร ส่งผลให้หน่วยงานได้รับผลการประเมินคุณภาพระดับ “ดีเยี่ยม” ต่อเนื่อง 3 ปีซ้อน

ขณะเดียวกัน คพ. อยู่ระหว่างยกระดับคู่มือปฏิบัติงานไปสู่มาตรฐาน SOP หรือ Standard Operating Procedure เพื่อลดการใช้ดุลพินิจของเจ้าหน้าที่ เพิ่มความชัดเจนในการทำงาน และยกระดับความโปร่งใสตามนโยบายของกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม

คพ.ตั้งข้อสังเกตวิธีวิจัย กกร. ไม่ครอบคลุมทุกมิติ

นายสุรินทร์ระบุว่า คพ. มีข้อสังเกตหลายประเด็นต่อกระบวนการวิจัยของ กกร. โดยเฉพาะการเลือกสำรวจเพียง 26 หน่วยงานจากหน่วยงานระดับกรมทั้งหมดกว่า 162 หน่วยงานทั่วประเทศ ซึ่งอาจไม่เพียงพอในการสะท้อนภาพรวมระบบราชการไทย

อีกทั้งแบบสำรวจยังอ้างอิงแนวทางของธนาคารโลกตั้งแต่ปี 2542 ซึ่งหลายหน่วยงานได้ปรับบทบาทและภารกิจไปแล้ว จึงอาจไม่สอดคล้องกับบริบทปัจจุบันของภาครัฐไทย

นอกจากนี้ กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการสำรวจมีเพียง 401 คนทั่วประเทศ และมุ่งเน้นเฉพาะภาคเอกชนบางกลุ่ม โดยไม่ได้รวมภาคประชาชน ผู้รับบริการทั่วไป หรือภาควิชาการ ทำให้มุมมองที่ได้อาจไม่ครอบคลุมทุกภาคส่วน

ตั้งคำถามแบบสอบถามมีลักษณะชี้นำคำตอบ

คพ.ยังตั้งข้อสังเกตต่อโครงสร้างแบบสอบถามของ กกร. โดยมองว่ามีบางคำถามที่อาจชี้นำผู้ตอบ เช่น การใช้คำว่า “เป็นที่รู้กัน” หรือการตั้งสมมติฐานเชิงลบเกี่ยวกับความล่าช้า หากไม่มีการจ่ายผลประโยชน์เพิ่มเติม

นอกจากนี้ การเก็บข้อมูลภายในระยะเวลาเพียง 16 วัน พร้อมการสัมภาษณ์เชิงลึกแบบ Face to Face จำนวนมากทั่วประเทศ ยังอาจมีความเสี่ยงด้านมาตรฐานและคุณภาพของข้อมูลที่ได้รับ

คพ. ยังระบุว่า แม้ กกร. จะชี้แจงว่าค่าความเชื่อมั่นของการสำรวจอ้างอิงในภาพรวม แต่ไม่ได้หมายความว่าสามารถใช้ยืนยันความแม่นยำในระดับรายหน่วยงานได้ทั้งหมด ดังนั้น การระบุว่า คพ. เป็นหน่วยงานที่มีการเรียกรับสินบนสูงสุด จึงอาจไม่สอดคล้องกับหลักวิชาการและจรรยาบรรณงานวิจัย

คพ.เตือนระวังมิจฉาชีพแอบอ้างชื่อหน่วยงานเรียกรับผลประโยชน์

อธิบดีกรมควบคุมมลพิษกล่าวย้ำว่า คพ. เห็นด้วยกับการตรวจสอบข้อเท็จจริงที่เป็นธรรมและอยู่บนหลักวิชาการ แต่ไม่เห็นด้วยกับการสรุปผลในลักษณะที่อาจสร้างความเสียหายต่อหน่วยงานและข้าราชการผู้ปฏิบัติงาน

พร้อมกันนี้ คพ. ขอแจ้งเตือนประชาชนและผู้ประกอบการให้ระมัดระวังบุคคลแอบอ้างเป็นเจ้าหน้าที่ของ คพ. หรือแอบอ้างผลตรวจวัดด้านสิ่งแวดล้อมเพื่อเรียกรับผลประโยชน์ หากพบพฤติกรรมต้องสงสัยสามารถแจ้งร้องเรียนผ่านช่องทางออนไลน์ ติดต่อโดยตรง หรือทางไปรษณีย์ของกรมควบคุมมลพิษได้ตลอดเวลา