ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ แห่งสหรัฐอเมริกา เปิดเผยเมื่อวันที่ 7 เมษายน 2569 ว่า วอชิงตันและเตหะรานสามารถบรรลุข้อตกลง “หยุดยิงชั่วคราว 2 สัปดาห์” ได้อย่างฉิวเฉียด ก่อนเส้นตายที่สหรัฐฯ ขีดไว้เพียงราว 2 ชั่วโมง โดยมีเงื่อนไขสำคัญเกี่ยวกับการเปิดช่องแคบฮอร์มุซ ขณะที่ฝ่ายอิหร่านระบุว่าเป็นชัยชนะทางการเมือง พร้อมวิจารณ์ผู้นำสหรัฐฯ ว่า “ถอยอย่างน่าอับอาย” ท่ามกลางความตึงเครียดที่สั่นคลอนความมั่นคงพลังงานโลกและสถานการณ์ในตะวันออกกลาง

ดีลหยุดยิงนาทีสุดท้าย ก่อนวิกฤตบานปลาย

ข้อตกลงหยุดยิงเกิดขึ้นในช่วงเวลาวิกฤต หลังจากสหรัฐฯ กดดันให้อิหร่านเปิดการสัญจรในช่องแคบฮอร์มุซ มิฉะนั้นจะเผชิญการโจมตีโครงสร้างพื้นฐานขนาดใหญ่ โดยข้อตกลงดังกล่าวมีผลเป็นเวลา 2 สัปดาห์ เพื่อเปิดทางสู่การเจรจาระยะยาว

ฝ่ายอิหร่านระบุผ่านสื่อของรัฐว่า ข้อตกลงนี้สะท้อนการยอมรับเงื่อนไขจากเตหะราน โดยใช้ถ้อยคำรุนแรงต่อ ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ว่าเป็นการถอยเชิงยุทธศาสตร์ ขณะที่สหรัฐฯ ยืนยันว่าการหยุดยิงเกิดขึ้นหลังบรรลุเป้าหมายทางทหารในระดับหนึ่งแล้ว

เปิดทางเจรจาที่ปากีสถาน จับตาสันติภาพระยะยาว

ทั้งสองฝ่ายเตรียมเปิดการเจรจาอย่างเป็นทางการในวันที่ 10 เมษายน 2569 ที่กรุงอิสลามาบัด ประเทศปากีสถาน ซึ่งทำหน้าที่เป็นคนกลางในการประสานงานครั้งนี้ โดย อับบาส อารากชี รัฐมนตรีต่างประเทศอิหร่าน ระบุว่า หากไม่มีการโจมตีเพิ่มเติม อิหร่านก็พร้อมระงับปฏิบัติการตอบโต้

ในช่วงหยุดยิง อิหร่านยังเปิดทางให้มีการสัญจรผ่านช่องแคบฮอร์มุซได้ภายใต้การควบคุมของกองทัพ ซึ่งเป็นจุดยุทธศาสตร์ด้านพลังงานที่มีสัดส่วนการขนส่งน้ำมันและก๊าซธรรมชาติราว 20% ของโลก

อิสราเอลร่วมวงหยุดยิง แต่สถานการณ์ยังเปราะบาง

เจ้าหน้าที่ทำเนียบขาวเปิดเผยว่า อิสราเอลเห็นพ้องกับข้อตกลงหยุดยิงและระงับปฏิบัติการโจมตีทางอากาศ อย่างไรก็ตาม เพียงไม่นานหลังการประกาศ กองทัพอิสราเอลรายงานการตรวจพบขีปนาวุธจากฝั่งอิหร่าน สะท้อนว่าสถานการณ์ยังคงเปราะบาง

ก่อนหน้าข้อตกลงไม่กี่ชั่วโมง สหรัฐฯ และอิสราเอลได้เพิ่มความเข้มข้นในการโจมตี เป้าหมายสำคัญรวมถึงโครงสร้างพื้นฐานด้านคมนาคม สนามบิน และโรงงานปิโตรเคมี ขณะที่อิหร่านตอบโต้ด้วยการโจมตีเป้าหมายในอ่าวเปอร์เซียและซาอุดีอาระเบีย

เงื่อนไข 10 ข้อของอิหร่าน ฐานเจรจายุติสงคราม

สำนักข่าวทาสนิมรายงานว่า อิหร่านได้เสนอเงื่อนไข 10 ข้อเป็นพื้นฐานของการเจรจา ซึ่งสะท้อนจุดยืนด้านความมั่นคงและอธิปไตย ดังนี้

– สหรัฐอเมริกาต้องให้คำมั่นสัญญา ในหลักการ รับประกันว่าจะไม่รุกรานหรือจะไม่ใช้กำลังทหารโจมตีกัน
– อิหร่านจะยังคงควบคุมช่องแคบฮอร์มุซต่อไป
– สิทธิการเสริมสมรรถนะยูเรเนียมของอิหร่าน ควรได้รับการยอมรับ
– ยกเลิกมาตรการคว่ำบาตรหลักๆทั้งหมด
– ยกเลิกมาตรการคว่ำบาตรทางอ้อมทั้งหมด
– เพิกถอนมติทั้งหมดของคณะมนตรีความมั่นคงแห่งสหประชาชาติ
– เพิกถอนมติทั้งหมดของคณะกรรมการบริหารทบวงพลังงานปรมาณูสากล (IAEA)
– จ่ายค่าชดเชยความเสียหายให้แก่อิหร่าน
– ถอนกำลังรบของสหรัฐฯ ออกจากภูมิภาค
– ยุติสงครามในทุกแนวรบ ในนั้นรวมถึงการต่อสู้กับวีรบุรุษขบวนการต่อต้านเพื่ออิสลามในเลบานอน

เงื่อนไขดังกล่าวถูกมองว่าเป็นข้อเสนอที่มีน้ำหนักสูง และอาจเป็นจุดเริ่มต้นของการเจรจาที่ยากลำบากในระยะถัดไป

ผลสะเทือนตลาดโลก-แรงกดดันนานาชาติ

ความตึงเครียดก่อนหน้าข้อตกลงส่งผลให้ตลาดการเงินและพลังงานโลกผันผวนอย่างหนัก เนื่องจากความเสี่ยงต่อการปิดช่องแคบฮอร์มุซ ซึ่งเป็นเส้นทางลำเลียงพลังงานสำคัญของโลก

นอกจากนี้ ผู้นำโลกหลายฝ่าย รวมถึงองค์การระหว่างประเทศและผู้นำศาสนา ได้ออกมาเรียกร้องให้ลดความรุนแรง โดยเตือนว่าความขัดแย้งอาจลุกลามเป็นสงครามในวงกว้าง หากไม่มีการควบคุมสถานการณ์อย่างทันท่วงที