คณะกรรมาธิการเศรษฐกิจของวุฒิสภา (สว.) เตรียมเสนอรัฐบาลปรับขึ้นภาษีมูลค่าเพิ่ม (VAT) จาก 7% เป็น 10% เพื่อแก้ปัญหาขาดดุลงบประมาณและรองรับภาระหนี้สาธารณะในระยะยาว โดยรายงานศึกษาจะถูกเสนอเข้าสู่ที่ประชุมวุฒิสภาในวันที่ 21 เมษายน 2569 ก่อนส่งต่อให้คณะรัฐมนตรีพิจารณา มาตรการดังกล่าวมีเป้าหมายเพิ่มรายได้รัฐ เสริมเสถียรภาพการคลัง และนำงบประมาณไปพัฒนาสวัสดิการรองรับสังคมผู้สูงอายุ ท่ามกลางความท้าทายทางเศรษฐกิจที่เพิ่มสูงขึ้น

วุฒิสภาเร่งปฏิรูปภาษี รับมือขาดดุลการคลังระยะยาว

รายงานของ คณะกรรมาธิการการเศรษฐกิจ การเงิน และการคลัง วุฒิสภา ซึ่งมี นายกัมพล สุภาแพ่ง ในฐานะประธาน ระบุว่า ประเทศไทยเผชิญปัญหาขาดดุลงบประมาณต่อเนื่อง โดยรายได้ภาครัฐไม่เพียงพอกับรายจ่ายที่เพิ่มขึ้นในหลายด้าน ทั้งสวัสดิการสังคมและการลงทุนโครงสร้างพื้นฐาน

ข้อมูลในช่วง 10 ปีที่ผ่านมา ชี้ให้เห็นว่าการขาดดุลงบประมาณเฉลี่ยอยู่ที่ประมาณ 4% ของจีดีพี ซึ่งสูงกว่ากรอบวินัยการคลังที่กำหนดไว้ไม่เกิน 3% ต่อจีดีพี สะท้อนความจำเป็นในการปรับโครงสร้างรายได้ของรัฐอย่างจริงจังเพื่อรักษาเสถียรภาพทางเศรษฐกิจ

ความเสี่ยงหนี้สาธารณะพุ่ง จ่อแตะเพดานในไม่กี่ปี

การประเมินแนวโน้มในช่วงปี 2570–2572 ระบุว่าสัดส่วนหนี้สาธารณะของไทยมีโอกาสเพิ่มขึ้นจนเข้าใกล้หรืออาจทะลุเพดานที่กำหนดไว้ ส่งผลให้รัฐบาลต้องกู้เงินเพิ่มเติมเพื่อชดเชยการขาดดุล ซึ่งจะเพิ่มภาระดอกเบี้ยและจำกัดความสามารถในการใช้จ่ายในอนาคต

ผู้เชี่ยวชาญด้านการคลังมองว่า หากไม่เร่งปรับโครงสร้างภาษี รายได้ของรัฐจะไม่เพียงพอรองรับภาระรายจ่ายระยะยาว โดยเฉพาะในบริบทของสังคมผู้สูงอายุที่ต้องใช้งบประมาณด้านสวัสดิการเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ

ชงขึ้น VAT 7% เป็น 10% เสริมรายได้รัฐ-ดูแลสวัสดิการ

หนึ่งในข้อเสนอสำคัญคือการปรับขึ้นภาษีมูลค่าเพิ่ม (VAT) จาก 7% เป็น 10% ซึ่งถือเป็นภาษีฐานการบริโภคที่จัดเก็บได้อย่างมีประสิทธิภาพ และสามารถสร้างรายได้ให้รัฐในวงกว้าง

รายได้ที่เพิ่มขึ้นจะถูกนำไปใช้พัฒนาสวัสดิการของรัฐ เช่น ระบบดูแลผู้สูงอายุและการคุ้มครองทางสังคม โดยแนวคิดนี้สอดคล้องกับแนวทางการคลังของหลายประเทศที่ใช้ VAT เป็นเครื่องมือหลักในการสร้างรายได้ระยะยาว

ปรับโครงสร้างภาษีรอบด้าน ใช้เทคโนโลยีเพิ่มประสิทธิภาพ

นอกจากการขึ้น VAT แล้ว รายงานยังเสนอให้ยกระดับระบบจัดเก็บภาษีด้วยการนำเทคโนโลยีและปัญญาประดิษฐ์ (AI) มาใช้ เพื่อเพิ่มความโปร่งใสและลดการหลีกเลี่ยงภาษี พร้อมทั้งพัฒนาองค์กรจัดเก็บรายได้ให้มีความเป็นอิสระมากขึ้น

ในส่วนของภาษีฐานรายได้ มีข้อเสนอให้เชื่อมโยงฐานข้อมูลภาครัฐ เพิ่มประสิทธิภาพการจัดเก็บ และขยายการจัดเก็บภาษีจากแพลตฟอร์มดิจิทัล รวมถึงการใช้หลักการจัดเก็บภาษีขั้นต่ำระดับโลก (Global Minimum Tax) เพื่อให้สอดคล้องกับมาตรฐานสากล

ขยายฐานภาษีทรัพย์สิน-ท้องถิ่น สร้างความเป็นธรรมระบบภาษี

ข้อเสนอด้านภาษีฐานทรัพย์สินมุ่งเพิ่มการจัดเก็บจากที่ดินรกร้างและปรับปรุงภาษีมรดก เพื่อให้เกิดความเป็นธรรมในการกระจายภาระภาษี ขณะเดียวกันยังมีแนวคิดจัดเก็บภาษีธุรกรรมในตลาดทุน เช่น หุ้นและทองคำ

ในระดับท้องถิ่น มีการเสนอแนวทางให้ประชาชนสามารถเลือกจัดสรรภาษีคืนสู่พื้นที่ของตนเอง หรือแนวคิด Home Town Tax พร้อมเพิ่มบทบาทองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในการจัดเก็บรายได้ เพื่อเสริมความเข้มแข็งทางการคลังในระดับพื้นที่